bình chú

Giáo sư đang bình chú một cuốn sách cổ trên bàn làm việc.

Định nghĩa

1. Động từ:
   • Vừa bình luận, vừa chú thích: Hành động phân tích, đánh giá (bình) đồng thời giải thích, ghi chú (chú) về một văn bản, tác phẩm, đặc biệt là các tác phẩm cổ, kinh điển hoặc khó hiểu.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Các học giả đã dành nhiều năm để bình chú bộ sử thi "Truyện Kiều". (Các học giả đã dành nhiều năm để vừa bình luận vừa chú thích bộ sử thi "Truyện Kiều".)
  • Công việc của nhà nghiên cứu là bình chú những điển tích trong thơ cổ. (Công việc của nhà nghiên cứu là vừa bình luận vừa chú thích những điển tích trong thơ cổ.)
  • Cuốn sách này bình chú rất kỹ về từng câu chữ trong kinh điển. (Cuốn sách này vừa bình luận vừa chú thích rất kỹ về từng câu chữ trong kinh điển.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "bình chú học thuật": hoạt động bình chú mang tính chuyên sâu, có hệ thống, thường được thực hiện bởi các chuyên gia, nhà nghiên cứu.

  • Bản bình chú học thuật đó đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề về văn bản gốc. (Bản vừa bình luận vừa chú thích học thuật đó đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề về văn bản gốc.)

• "bản bình chú": danh từ chỉ sản phẩm, văn bản là kết quả của hành động bình chú.

  • Bản bình chú của giáo sư được xem là tài liệu tham khảo chuẩn mực. (Văn bản vừa bình luận vừa chú thích của giáo sư được xem là tài liệu tham khảo chuẩn mực.)

Biến thể và từ gần giống

• Bình giải (động từ): bình luận và giải thích. Tương tự "bình chú" nhưng nhấn mạnh hơn vào việc giải nghĩa, làm sáng tỏ.
• Chú giải (động từ): chú thích và giải thích. Thiên về giải nghĩa từ ngữ, sự kiện hơn là bình luận, đánh giá.
• Bình luận (động từ): đưa ra nhận xét, đánh giá, bàn luận. Không bao hàm nghĩa chú thích chi tiết như "bình chú".

Từ đồng nghĩa

• Phê bình và chú thích: đánh giá, nhận xét và ghi chú giải thích.
• Bàn luận và ghi chú: thảo luận, đưa ra ý kiến và viết ra các lời giải thích.

Thành ngữ liên quan

• "Vừa bình vừa chú": cách nói nhấn mạnh, diễn giải rõ hơn cho hành động "bình chú", thể hiện sự kết hợp của cả hai công việc.
  • Để hiểu tác phẩm này, cần phải vừa bình vừa chú thật cặn kẽ. (Để hiểu tác phẩm này, cần phải vừa bình luận vừa chú thích thật cặn kẽ.)